BARI nungguan béja saha saéstuna palaku sarta nu nyebarkeun vidéo matak ibur éta, anu ngabalukarkeun energi urang tersedot, aya alusna urang niiskeun pasualan éta kalayan naluntik hal-hal nu leuwih substansial séks ti perspektif kearifan Sunda. Urang pasti sapuk, riwayat ngeunaan séks sakolot hikayat manusa éta sorangan. Yén pasualan séks lain saukur obrolan sakurilingeun hubungan biologis, tapi hubunganana pohara kompleks. Saban kitab suci sok menyisipkan séks minangka bagian ti téma anu diangkatna. Baheula urang Yunani ngomongkeun séks sarua pentingna kalayan ngadiskusikan pulitik, sastra, sarta filsafat. Urang India ngamekarkeun disiplin élmu kama-sutra, di Jawa manggihan pembahasannya dina Serat Centhini, Serat Gatholoco, sarta Serat Asmaragama.
Dina panaluntikan Sigmund Freud, séks ieu pisan anu jadi energi pangbadagna anu ngusikkeun peradaban. Sajarah baris beku sabot séks tercerabut ti kamanusaan. Kawas disebutkeun Michel Foucault yén manusa lain saukur makhluk sosial, insan simbolik, tapi ogé dina waktu anu sarua ciri utama anu némpél nyaéta makhluk jeung lambak hasrat anu menggelagak (desiring subject). Alatan séks aya pakait lain ngan ukur ku pasualan individu tapi oge sosial, henteu ngan "awak" tapi ogé transenden, henteu sawates lokal laki-rabi tapi ogé pageuh hubunganana kalayan nagara, henteu sawates mistis tapi ogé pohara ideologis. Loba anggota déwan témpo poé anu karierna ancur gara-gara henteu bisa nahan napsuna. Nilik ka tukang Cleopatra, Ken Dedes, sarta séjénna némbongkeun harti anu sarua.
SÉKS ogé jadi bagian penting dina literasi budaya Sunda saeutikna direpresentasikan dina istilah jorang sarta cawokah. Kawas ditembrakkeun Ayatrohaedi (1939-2006) "Si Ka-bayan Cawokah atawa Jorang?" dina buku Séks, Teks, Konteks Awak sarta Seksualitas dina Wacana, lamun/o-rang ngarujuk ka harti awak pornografis, mangka cawokah leuwih ngabogaan muatan harti séks minangka hiji hal anu agung sarta mencerahkan, séks minangka média pikeun ngawangun keseimbangan hirup boh dina aras pribadi boh hubunganana kalayan sosial sarta kamanusaan komo ogé pakait jeung realitas kapangéranan kawas baheula kungsi di-maktubkan Kong Fu Tze yén séks nyaéta katup pikeun matangkeun harkat hiji jalma.
Literasi sastra Sunda kuno méré gambaran séks ka urang kalayan tipologi, nyaéta kahiji, seks anu diwanoh minangka hubungan biologis di mana awak awéwé nyaéta simbol pikeun moro kenikmatan. Séks awéwé minangka, nginjeum Baudrillard sapertos bahan baku (raw material) sistem pertukaran tanda (sign exchange) dina raraga ngamekarkeun nilai simbolis (sign value). Sunten Jaya nyaéta inohong fiktif dina pantun lila anu ngawakilan séks sawates hiji hal anu jorang ngareduksinya saukur pasualan ranjang kawas dina syair Raden Sunten Jaya//Di nu geulis meting//Di nu denok mondok//Di nu goréng balik poe//Ari mahugi ku ali beu-si//Jandari dipundut devi//
Kadua, nyaéta kebalikannya. Séks minangka hiji hal anu "transenden". Séks minangka panto asup pikeun ngawangun hubungan harmonis antara dirina jeung awéwé, sosi-al-kerajaan komo kapangéranan kawas disimbolisasikan hubungan antara Dewi Asri sarta Mundinglaya Kusumah dina guguritan anu ditulis penyair pangmashurna sapanjang sajarah Sunda, Haji Hasan Mustapa Nyai Déwa Asri di Sanubari/Nya Mundinglaya di Sawarga/Lalaki di kolong wiati/Lalanang di kolong jagat udeg-udeg di buana/Naruhkeun umur di pangaweruh /nadahkeun nyawa urang mah di pangabe-tah/hade jampejeung pangome/me-nak tedak pajajaran/Pajajaran so-teh jajaran pasar/Jajar pasar bangsa jelema//
Di leungeun Sunan Ambu, dina carita pantun Lutung Kasarung, ogé inohong Purbasari nyaéta minangka simbol awéwé anu anu geus ngaleuwihan "awak" seksinya. Ku kituna kalayan séksna manéhna bisa ngahudang carita wayang//nyilokakeun nyuk-cruk laku//nyukcruk laku nu bahaya
TANGTU ogé pasualan cawokah boga tempat dina sastra Sunda mutakhir sapertos ditulis sastrawan awéwé samisal Aam Amilia, Popon Saadah, Holisoh M.E, Chye Retty, Etti RS, atawa satrawan lalaki samisal Godi, Deden Abdul Aziz, Cecep Busrdansyah sanajan lain hiji hal anu dominan. Sok Sanajan henteu se-revolusioner nafas séks dina Supernova-na Dewi Lestari sarta atawa Larung, Saman-na Ayu Utami. Saeutikna geus ngaleuwihan naon anu disebutkeun Harry Aveling séks awéwé minangka "mawar berduri." Pengungkapan sumanget emansipatoris sacara "malibir". Komo ahir-ahir ieu Godi minangka sastrawan Sunda kiwari kalayan lirik sarta pilihan téma pangkuatna geus menebar téma cawokah dina Facebook-nya.
Tangtu dimensi cawokah dina talari séks Sunda jadi penting diobrolkeun minangka siasat pikeun meng-counter séks anu didominasi arus budaya/orang ngaliwatan média anu mustahil dikontrol internet kawas anu ditampilkeun "Ariel", "Luna" sarta "Cut Tari".
Wacana cawokah talari Sunda metot pikeun dijadikeun opsi ti materi atikan séks saprak dini, malahan sabot ayeuna média geus mintonkeun lalaki sarta awéwé ngan sawates "awak". Awak (wangwangan) geus jadi idéologi lain ngan pikeun merangsang hasrat seksual na-mun ogé mangaruhan hiji jalma dina ngagubragkeun pilihan pulitikna. Malahan sabot salon, operasi plastik, kebugaran sarta konsultan pulitik menggeser pentingna nalar ieu pisan kabudayaan jorang éta. Boa-boa perkara "Ariel-luna" nyaéta le-tupan ti gunung es kabudayaan jorang anu tengah urang rayakan.**
ASEP SALAHUDIN,
Wawakil Réktor IAILM Pasantrén Suryalaya Tasikmalaya.
Tampilkan postingan dengan label Katumbiri. Tampilkan semua postingan
Tampilkan postingan dengan label Katumbiri. Tampilkan semua postingan
Kamis, 03 Februari 2011
Selasa, 01 Februari 2011
IMLEK
Aslina Imlek atawa Sin Tjia nyaéta hiji perayaan anu dirayakeun ku para patani di Cina anu biasana kaping hiji di bulan kahiji di mimiti taun anyar. Perayaan ieu ogé patali jeung pesta para patani pikeun ngabagéakeun musim semi.
Perayaan ieu dimimitian dina tanggal 30 bulan ke-12 sarta lekasan dina tanggal 15 bulan kahiji. Acarana ngawengku sembahyang Imlek, sembahyang ka Sang Panyipta, sarta perayaan Cap Go Meh. Tujuan ti persembahyangan ieu téh minangka wujud syukur sarta doa harepan ambéh di warsih hareup meunang rezeki leuwih loba, pikeun menjamu karuhun, sarta minangka sarana silaturahmi jeung baraya sarta tatangga.
Alatan perayaan Imlek asalna ti kabudayaan patani, mangka sagala wangun persembahanana nyaéta mangrupa sagala rupa jenis kadaharan. Idéalna, dina saban acara sembahyang Imlek disajikan saeutikna 12 jenis masakan sarta 12 macem kueh anu ngawakilan lambang-lambang shio anu berjumlah 12. Di Cina, hidangan anu wajib nyaéta mie panjang umur (siu mi) sarta arak. Di Indonésia, hidangan anu dipilih biasana hidangan anu miboga harti "kamakmuran," "panjang umur," "kasalametan," atawa "kabagjaan," sarta mangrupa hidangan kesukaan para karuhun.
Kueh-kueh anu dihidangkan biasana leuwih amis batan biasana. Diharepkeun, kahirupan di warsih ka hareup jadi leuwih amis. Di gigireun / sabeulah éta dihidangkan ogé kueh lapis minangka perlambang rezeki anu berlapis-lapis. Kueh mangkok sarta kueh karinjang ogé mangrupa kadaharan anu wajib dihidangkan dina wayah persembahyangan ngabagéakeun datangna taun anyar Imlek. Biasana kueh karinjang disusun ka luhur jeung kueh mangkok boga warna beureum di bagian luhurna. Ieu téh minangka simbol kahirupan amis anu beuki menanjak sarta mekar kawas kueh mangkok.
Aya ogé kadaharan anu dihindari sarta henteu dihidangkan, contona bubur. Bubur henteu dihidangkan alatan kadaharan ieu melambangkan kamiskinan.
Kadua belas hidangan éta tuluy disusun di méja sembahyang anu bagian hareupeunana digantungi jeung lawon husus anu biasana bergambar naga boga warna beureum. Nu boga imah tuluy berdoa ngagero para karuhunna pikeun menyantap hidangan anu disuguhkan.
Di peuting taun anyar jalma-jalma biasana bersantap di imah atawa di restoran. Sanggeus réngsé dahar peuting maranéhanana bergadang sapeuting suntuk jeung panto imah dibuka rubak-rubak ambéh rezeki bisa asup ka imah kalayan sabaraé. Dina wayah ieu disadiakeun camilan has Imlek mangrupa kuaci, kacang, sarta permen.
Dina wayah Imlek, kadaharan anu henteu kaci dilupakan nyaéta lapis legit, kueh nastar, kueh semprit, kueh mawar, sarta manisan kolang-kaling. Ambéh pikiran jadi jernih, disadiakeun ambéh-ambéh anu dicitak kawas béntang minangka simbol kahirupan anu caang.
Tujuh poé sageus Imlek dipigawé persembahyangan ka Sang Panyipta. Tujuanana nyaéta sujud pikeun manéhna sarta memohon kahirupan anu leuwih alus di warsih anu kakara diasupan.
Lima belas poé sageus Imlek dipigawé hiji perayaan anu disebut jeung Cap Go Meh. Masarakat turunan Cina di Semarang ngarayakeunana kalayan menyuguhkan lontong Cap Go Meh anu diwangun ti lontong, opor kotok, lodeh terung, endog pindang, saté abing, sarta sambal docang. Samentara di Jakarta, menunya nyaéta lontong, sayur godog, endog pindang, sarta bubuk kedelai.
Dina wayah perayaan Imlek ogé dirayakan sagala rupa keramaian anu menyuguhkan atraksi barongsai sarta kembang seuneu.
Alatan perayaan Imlek asalna ti kabudayaan patani, mangka sagala wangun persembahanana nyaéta mangrupa sagala rupa jenis kadaharan. Idéalna, dina saban acara sembahyang Imlek disajikan saeutikna 12 jenis masakan sarta 12 macem kueh anu ngawakilan lambang-lambang shio anu berjumlah 12. Di Cina, hidangan anu wajib nyaéta mie panjang umur (siu mi) sarta arak. Di Indonésia, hidangan anu dipilih biasana hidangan anu miboga harti "kamakmuran," "panjang umur," "kasalametan," atawa "kabagjaan," sarta mangrupa hidangan kesukaan para karuhun.
Kueh-kueh anu dihidangkan biasana leuwih amis batan biasana. Diharepkeun, kahirupan di warsih ka hareup jadi leuwih amis. Di gigireun / sabeulah éta dihidangkan ogé kueh lapis minangka perlambang rezeki anu berlapis-lapis. Kueh mangkok sarta kueh karinjang ogé mangrupa kadaharan anu wajib dihidangkan dina wayah persembahyangan ngabagéakeun datangna taun anyar Imlek. Biasana kueh karinjang disusun ka luhur jeung kueh mangkok boga warna beureum di bagian luhurna. Ieu téh minangka simbol kahirupan amis anu beuki menanjak sarta mekar kawas kueh mangkok.
Aya ogé kadaharan anu dihindari sarta henteu dihidangkan, contona bubur. Bubur henteu dihidangkan alatan kadaharan ieu melambangkan kamiskinan.
Kadua belas hidangan éta tuluy disusun di méja sembahyang anu bagian hareupeunana digantungi jeung lawon husus anu biasana bergambar naga boga warna beureum. Nu boga imah tuluy berdoa ngagero para karuhunna pikeun menyantap hidangan anu disuguhkan.
Di peuting taun anyar jalma-jalma biasana bersantap di imah atawa di restoran. Sanggeus réngsé dahar peuting maranéhanana bergadang sapeuting suntuk jeung panto imah dibuka rubak-rubak ambéh rezeki bisa asup ka imah kalayan sabaraé. Dina wayah ieu disadiakeun camilan has Imlek mangrupa kuaci, kacang, sarta permen.
Dina wayah Imlek, kadaharan anu henteu kaci dilupakan nyaéta lapis legit, kueh nastar, kueh semprit, kueh mawar, sarta manisan kolang-kaling. Ambéh pikiran jadi jernih, disadiakeun ambéh-ambéh anu dicitak kawas béntang minangka simbol kahirupan anu caang.
Tujuh poé sageus Imlek dipigawé persembahyangan ka Sang Panyipta. Tujuanana nyaéta sujud pikeun manéhna sarta memohon kahirupan anu leuwih alus di warsih anu kakara diasupan.
Lima belas poé sageus Imlek dipigawé hiji perayaan anu disebut jeung Cap Go Meh. Masarakat turunan Cina di Semarang ngarayakeunana kalayan menyuguhkan lontong Cap Go Meh anu diwangun ti lontong, opor kotok, lodeh terung, endog pindang, saté abing, sarta sambal docang. Samentara di Jakarta, menunya nyaéta lontong, sayur godog, endog pindang, sarta bubuk kedelai.
Dina wayah perayaan Imlek ogé dirayakan sagala rupa keramaian anu menyuguhkan atraksi barongsai sarta kembang seuneu.
Sanajan penclut acara Perayaan Taun anyar Imlek ngan lumangsung 2-3 poé kaasup peuting taun anyar, tapi mangsa taun anyar sabenerna lumangsung mimitian pertengahan bulan 12 warsih saméméhna nepi ka pertengahan bulan kahiji ti warsih anu anyar kasebut.
Hiji bulan saméméh taun anyar mangrupa bulan anu alus pikeun berdagang, alatan jelema biasana baris kalayan gampang ngaluarkeun eusi kantongna pikeun meuli barang-barang kaperluan taun anyar. Transportasipun baris kasampak mimitian mundel alatan jelema biasana baris balik ka kampung halaman pikeun ngarayakeun taun anyar babarengan sanak baraya.
Sawatara poé nyanghareupan taun anyar kesibukan dina imah mimitian kasampak dimimitian ku beberesih imah sacara gegedéan komo aya anu mengecat anyar panto-panto sarta jandela. Ieu dimaksud pikeun miceun sagala kesialan sarta hawa kurang alus anu aya dina imah sarta méré kesegaran sarta jalan pikeun hawa alus sarta rejeki pikeun asup.
Acara dituluykeun kalayan masangkeun hiasan-hiasan taun anyar anu dijieun ti guntingan kertas beureum atawa tempelan kecap-kecap harepan, kawas Kabagjaan, Kakayaan, Panjang Umur, sarta Kamakmuran.
Kulawarga ngalakonan sembahyang ka karuhun, bermacam-macam buah diletakkan di hareup altar.
Dina peuting taun anyar, saban kulawarga baris ngayakeun jamuan kulawarga di mana saban anggota kulawarga baris hadir pikeun bersantap babarengan. Kadaharan populér dina jamuan husus ieu téh “Jiao Zi” (sarupaning ronde). Sanggeus dahar, biasana maranéhanana baris diuk babarengan ngobrol, ulin kartu atawa game, atawa ngan lalajo TV. Kabéh lampu diingkeun murub sapanjang peuting. Pas tengah peuting, wiati baris bergemuruh sarta gemerlap alatan petasan. Kabéh bergembira.
Isuk poéna, barudak baris bangun isuk-isuk pikeun méré hormat sarta menyalami kolot atawa sanak kulawarga sarta maranéhanana biasana baris meunang Ang Pau. Acara dituluykeun kalayan ngadatangan baraya anu leuwih kolot atawa tatangga. Ieu téh waktu anu pas pikeun silih berdamai, mopohokeun sagala ketidakcocokan.
Kaayaan taun anyar lekasan 15 poé saterusna, babarengan kalayan dimimitianana “Perayaan Lentera”. Lentera warna-warni rupa-rupa wangun baris dipasang memeriahkan kaayaan, tarian tradisional dilaksanakeun. Kadaharan has dina waktu éta téh “Yuan Xiao”, sarupaning ronde anu séjén.
Sanajan talari sarta kabiasaan kaci béda tapi aya hiji sumanget anu sarua dina ngarayakeun Taun anyar, nyaéta hiji harepan baris kedamaian, kabagjaan kulawarga, réncang-réncang atawa nu nyicingan dunya séjénna.
Hiji bulan saméméh taun anyar mangrupa bulan anu alus pikeun berdagang, alatan jelema biasana baris kalayan gampang ngaluarkeun eusi kantongna pikeun meuli barang-barang kaperluan taun anyar. Transportasipun baris kasampak mimitian mundel alatan jelema biasana baris balik ka kampung halaman pikeun ngarayakeun taun anyar babarengan sanak baraya.
Sawatara poé nyanghareupan taun anyar kesibukan dina imah mimitian kasampak dimimitian ku beberesih imah sacara gegedéan komo aya anu mengecat anyar panto-panto sarta jandela. Ieu dimaksud pikeun miceun sagala kesialan sarta hawa kurang alus anu aya dina imah sarta méré kesegaran sarta jalan pikeun hawa alus sarta rejeki pikeun asup.
Acara dituluykeun kalayan masangkeun hiasan-hiasan taun anyar anu dijieun ti guntingan kertas beureum atawa tempelan kecap-kecap harepan, kawas Kabagjaan, Kakayaan, Panjang Umur, sarta Kamakmuran.
Kulawarga ngalakonan sembahyang ka karuhun, bermacam-macam buah diletakkan di hareup altar.
Dina peuting taun anyar, saban kulawarga baris ngayakeun jamuan kulawarga di mana saban anggota kulawarga baris hadir pikeun bersantap babarengan. Kadaharan populér dina jamuan husus ieu téh “Jiao Zi” (sarupaning ronde). Sanggeus dahar, biasana maranéhanana baris diuk babarengan ngobrol, ulin kartu atawa game, atawa ngan lalajo TV. Kabéh lampu diingkeun murub sapanjang peuting. Pas tengah peuting, wiati baris bergemuruh sarta gemerlap alatan petasan. Kabéh bergembira.
Isuk poéna, barudak baris bangun isuk-isuk pikeun méré hormat sarta menyalami kolot atawa sanak kulawarga sarta maranéhanana biasana baris meunang Ang Pau. Acara dituluykeun kalayan ngadatangan baraya anu leuwih kolot atawa tatangga. Ieu téh waktu anu pas pikeun silih berdamai, mopohokeun sagala ketidakcocokan.
Kaayaan taun anyar lekasan 15 poé saterusna, babarengan kalayan dimimitianana “Perayaan Lentera”. Lentera warna-warni rupa-rupa wangun baris dipasang memeriahkan kaayaan, tarian tradisional dilaksanakeun. Kadaharan has dina waktu éta téh “Yuan Xiao”, sarupaning ronde anu séjén.
Sanajan talari sarta kabiasaan kaci béda tapi aya hiji sumanget anu sarua dina ngarayakeun Taun anyar, nyaéta hiji harepan baris kedamaian, kabagjaan kulawarga, réncang-réncang atawa nu nyicingan dunya séjénna.
Mitosna
Nurutkeun legenda, baheula basa, Nián (年) nyaéta sabuntut buta pemakan manusa ti pegunungan (atawa dina wanda hikayat séjén, ti handap sagara), anu mecenghul di ahir usum tiis pikeun ngadahar hasil panén, ingon-ingon sarta komo nu nyicingan désa. Pikeun nangtayungan diri merka, para nu nyicingan menaruh kadaharan di hareup panto maranéhanana dina mimiti warsih. DIPERCAYA yén ngalakonan hal éta Nian baris ngadahar kadaharan anu geus maranéhanana siapkeun sarta moal narajang jelema atawa maok ingon-ingon sarta hasil Panén. Dina hiji wayah, nu nyicingan nempo yén Nian lumpat sieun sanggeus papanggih jeung saurang anak leutik anu maké pakéan boga warna beureum. Nu nyicingan saterusna percaya yén Nian sieun ngeunaan kelir beureum, ku kituna unggal taun anyar baris datang, para nu nyicingan baris ngagantungkeun lentera sarta gulungan kerta beureum di jandela sarta panto. Maranéhanana ogé ngagunakeun kembang seuneu pikeun menakuti Nian. Adat-adat pengurisan Nian ieu saterusna berkempang jadi perayaan Taun anyar. Guò nián (Hanzi tradisional: 過年; basa Tionghoa: 过年), anu hartosna "ngabagéakeun taun anyar", sacara harafiah hartosna "ngusir Nian".[1][2]
Saprak waktu éta, Nian henteu kungsi datang balik ka désa. Nian dina pamustunganana ditéwak ku 鸿钧老祖 atawa 鸿钧天尊hongjun Laozu, saurang Pendeta Tao sarta Nian saterusna jadi tutumpakan Honjun Laozu.
Sumber diropea ti :
Langganan:
Postingan (Atom)
